Бу­џе­тот за 2017 го­ди­на га­ран­ти­ра ре­дов­на ис­пла­та на пла­ти, пен­зии, со­ци­јал­на по­мош

На­ша од­го­вор­ност кон гра­ѓа­ни­те е тие да не ги тр­пат пос­ле­ди­ци­те од по­ли­тич­ка­та кри­за. Пред­лог-бу­џе­тот за 2017 го­ди­на до­а­ѓа во вис­тин­ско вре­ме, би­деј­ќи во тур­бу­лен­тни по­ли­тич­ки ус­ло­ви тре­ба да има­те здра­ва ос­но­ва за обез­бе­ду­ва­ње на мак­ро­е­ко­ном­ска­та ста­бил­ност

Алек­сан­дра То­миќ

Јав­ни­от долг на Ма­ке­до­ни­ја е де­сет про­цен­тни по­ен­ти под ев­роп­ски­те кри­те­ри­у­ми, а др­жав­ни­от долг е два и пол па­ти по­мал од про­се­кот во Ев­роп­ска­та Уни­ја, ве­ли Ки­рил Ми­но­ски, ми­нис­те­рот за фи­нан­сии во ин­тер­вју за „Днев­ник“. Во ус­ло­ви на сe пог­лас­на де­ба­та де­ка ни­во­то на долг во зем­ја­ва е заг­ри­жу­вач­ко, тој ве­ли де­ка бу­џет­ски­от де­фи­цит за в го­ди­на е про­ек­ти­ран до три от­сто од БДП, а до 2019 го­ди­на ќе се све­де на са­мо 2,2 от­сто. Тој твр­ди де­ка во тур­бу­лен­тни по­ли­тич­ки ус­ло­ви тре­ба да се има здра­ва ос­но­ва за да се обез­бе­ди мак­ро­е­ко­ном­ска ста­бил­ност по­ра­ди што бу­џе­тот се но­си во ова вре­ме.

- И ед­на од пре­по­ра­ки­те што ги до­бив­ме од Ме­ѓу­на­род­ни­от мо­не­та­рен фонд при пос­лед­на­та по­се­та е да се до­не­се бу­џет за 2017 го­ди­на во на­со­ка на за­др­жу­ва­ње на ста­бил­нос­та на еко­но­ми­ја­та. Тој е од­го­вор на пот­ре­би­те и си­ту­а­ци­ја­та во ко­ја се на­о­ѓа ма­ке­дон­ска­та еко­но­ми­ја. Со бу­џе­тот се га­ран­ти­ра ре­дов­на ис­пла­та на пла­ти, пен­зии, со­ци­јал­на по­мош и на­ми­ру­ва­ње на дру­ги­те пот­ре­би на гра­ѓа­ни­те, ка­ко и сер­ви­си­ра­ње на дру­ги­те об­вр­ски на др­жа­ва­та. На­ша од­го­вор­ност кон гра­ѓа­ни­те е тие да не ги тр­пат пос­ле­ди­ци­те од по­ли­тич­ка­та кри­за.

Ги вра­тив­ме дол­го­ви­те на СДСМ

Ве­ли­те де­ка су­ма­та за ка­пи­тал­ни ин­вес­ти­ции се­ко­ја го­ди­на е по­го­ле­ма, ама кол­ку тоа при­до­не­су­ва за раз­вој. Бу­џе­тот е со­ци­ја­лен или раз­во­ен?

 - Во Бу­џе­тот за 2017 го­ди­на за ка­пи­тал­ни ин­вес­ти­ции се пла­ни­ра­ни 26,954 ми­ли­јар­ди де­на­ри и се за 4,62 ми­ли­јар­ди де­на­ри или за 20,7 про­цен­ти по­ви­со­ки од го­ди­на­ва. Нај­го­лем дел од про­ек­ти­те се ре­ал­ни и оче­ку­ва­ме ви­сок сте­пен на нив­на ре­а­ли­за­ци­ја. За ин­фрас­трук­тур­ни про­ек­ти се пред­ви­де­ни 400 ми­ли­о­ни ев­ра во бу­џе­тот за 2017. Во пат­на­та ин­фрас­трук­ту­ра е пред­ви­де­но да се ин­вес­ти­ра­ат вкуп­но 327 ми­ли­о­ни ев­ра. Ту­ка има сред­ства за до­вр­шу­ва­ње на из­град­ба­та на ав­то­пат­ска­та дел­ни­ца Де­мир Ка­пи­ја - Смок­ви­ца, за ко­ја се пред­ви­ду­ва да би­де го­то­ва на­ред­на­та го­ди­на. Пре­ку ЈП за др­жав­ни па­тиш­та се пла­ни­ра да се ре­а­ли­зи­ра Про­ек­тот за ре­ха­би­ли­та­ци­ја на па­тиш­та­та со кој се оп­фа­те­ни по­ве­ќе пат­ни прав­ци, а ќе про­дол­жи и из­град­ба­та на ав­то­па­ти­те Ми­ла­ди­нов­ци - Штип и Ки­че­во - Ох­рид. Во Бу­џе­тот за 2017 се пред­ви­де­ни и 807 ми­ли­о­ни де­на­ри или око­лу 13 ми­ли­о­ни ев­ра за ка­пи­тал­ни рас­хо­ди за же­лез­нич­ка­та ин­фрас­трук­ту­ра. Над 70 ми­ли­о­ни ев­ра ка­пи­тал­ни ин­вес­ти­ции се пла­ни­ра­ни во здравс­тво­то и об­ра­зо­ва­ни­е­то. За ка­пи­тал­ни ин­вес­ти­ции што ќе ги под­др­жат зем­јо­делс­тво­то и ру­рал­ни­от раз­вој в го­ди­на во бу­џе­тот се пред­ви­де­ни 2,2 ми­ли­јар­ди де­на­ри или 36 ми­ли­о­ни ев­ра.

За си­те овие про­ек­ти мис­лам де­ка доб­ро ја от­сли­ку­ва­ат раз­вој­на­та ком­по­нен­та на бу­џе­тот.

Пра­ша­ње­то за дол­гот на др­жа­ва­та се чи­ни е ед­но од клуч­ни­те во јав­на­та де­ба­та. Кол­ку дол­жи Ма­ке­до­ни­ја, да­ли е тоа опа­сен долг ка­ко што се твр­ди и ќе има ли кон­ди­ци­ја др­жа­ва­та да се раз­дол­жу­ва?

- Ако спо­ре­ду­ва­ме со 2008 го­ди­на, дол­гот е уме­ре­но зго­ле­мен, ме­ѓу­тоа 2008 го­ди­на не е го­ди­на за спо­ред­ба, би­деј­ќи во ис­та­та е за­бе­ле­жа­но нај­ни­ско ни­во на долг ка­ко ре­зул­тат на ак­тив­ни­те мер­ки на уп­ра­ву­ва­ње со ја­вен долг ре­а­ли­зи­ра­ни во пер­и­о­дот 2006-2008 го­ди­на. За­тоа, пот­реб­но е да се нап­ра­ви спо­ред­ба со 2005 го­ди­на, ко­га др­жав­ни­от долг е на приб­лиж­но ис­то ни­во со де­неш­но­то. Вла­да­та пред свет­ска­та еко­ном­ска кри­за ја пре­поз­на по­вол­на­та си­ту­а­ци­ја во еко­но­ми­ја­та и на па­за­рот на ка­пи­тал и ги ис­пла­ти за­ос­та­на­ти­те дол­го­ви и кре­ди­ти ос­та­ве­ни од Вла­да­та на СДСМ. Во тој пер­и­од дол­гот на др­жа­ва­та бе­ше на­ма­лен на 20 от­сто од БДП. Ова бе­ше ис­клу­чи­тел­но до­бар по­тег, би­деј­ќи во те­кот на свет­ска­та еко­ном­ска и ев­роп­ска­та дол­жнич­ка кри­за Вла­да­та кре­и­ра фис­ка­лен прос­тор за пре­зе­ма­ње по­ве­ќе мер­ки за по­мош на ре­ал­ни­от сек­тор. Ма­ке­дон­ска­та Вла­да не­сом­не­но има­ше спро­ве­де­но ед­на од нај­доб­ри­те стра­те­гии за над­ми­ну­ва­ње на ефек­ти­те од гло­бал­на­та еко­ном­ска кри­за – се­ка­де се зат­во­раа ра­бот­ни мес­та, се кра­теа пен­зи­и­те, пла­ти­те...кај нас од се­то тоа не­ма­ше ниш­то, нап­ро­тив, пла­ти­те и пен­зи­и­те се зго­ле­ми­ја, суб­вен­ци­и­те ре­дов­но се ис­пла­ќаа.

Да­ли ова ни­во на долг е заг­ри­жу­вач­ко? Јав­ни­от долг е де­сет про­цен­тни по­ен­ти под Мас­триш­ки­от кри­те­ри­ум, а др­жав­ни­от долг е 2 и пол па­ти по­мал од ЕУ-про­се­кот. Бу­џе­тот за 2017 го­ди­на е про­ек­ти­ран на по­мал бу­џет­ски де­фи­цит од 3 от­сто. Раз­ли­ка­та по­ме­ѓу при­хо­ди­те и рас­хо­ди­те од бу­џе­тот е на­со­че­на кон ка­пи­тал­ни ин­вес­ти­ции, трај­ни доб­ра, кои на ма­ке­дон­ска­та еко­но­ми­ја ч да­ва­ат до­да­де­на вред­ност.

Со фис­кал­на­та стра­те­ги­ја, ко­ја ја ус­во­ив­ме пред не­кол­ку де­на, пред­ви­де­на е фис­кал­на кон­со­ли­да­ци­ја, од­нос­но етап­но на­ма­лу­ва­ње на бу­џет­ски­от де­фи­цит, кој на сре­ден рок, или до 2019 го­ди­на, ќе се све­де на 2,2 про­цен­та.

Ја пла­ќа­ме це­на­та на по­ли­тич­ка­та кри­за

Го­ди­на­та из­ми­ну­ва во не­из­ве­сен по­ли­тич­ки ам­би­ент, што, јас­но е, ве­ќе се од­ра­зи на еко­но­ми­ја­та. И Вла­да­та и ме­ѓу­на­род­ни­те ин­сти­ту­ции ги на­ма­ли­ја про­ек­ци­и­те за раст на ма­ке­дон­ска­та еко­но­ми­ја. Кол­ка­ва це­на ќе пла­ти­ме на еко­ном­ски­те пер­фор­ман­си по­ра­ди по­ли­тич­ка­та кри­за?

- Ма­ке­дон­ска­та еко­но­ми­ја ве­ќе ги пла­ќа пос­ле­ди­ци­те од по­ли­тич­ка­та кри­за. Пла­тив­ме по­ви­со­ка ка­мат­на стап­ка за ев­ро­об­врз­ни­ца­та. Во те­кот на го­ди­на­та, по­ли­тич­ка­та кри­за не се ре­ши, нап­ро­тив, кул­ми­ни­ра, што зна­че­ше по­ни­зок БДП од пла­ни­ра­ни­от. Кри­за­та вли­ја­е­ше на фир­ми­те да ги од­ло­жат ин­вес­ти­ци­и­те за по за­вр­шу­ва­ње на кри­за­та. Про­ек­ци­ја­та за раст за го­ди­на­ва ја на­ма­лив­ме од 4 на 2,3 про­цен­ти.

Се­пак, и пок­рај кри­за­та, бла­го­да­ре­ние на доб­ро пос­та­ве­ни­те еко­ном­ски по­ли­ти­ки, има­ме влез на но­ви стран­ски ин­вес­ти­ции, из­воз од тех­но­лош­ко-ин­дус­трис­ки­те зо­ни, про­из­вод­ство на про­из­во­ди со по­ви­со­ка до­да­де­на вред­ност, раст на ин­дус­три­ја­та, раст на при­хо­ди­те од да­но­ци. Се­то тоа ни да­ва на­деж де­ка в го­ди­на рас­тот мо­же да би­де и по­ви­сок од про­ек­ти­ра­ни­те 3 от­сто, ако се ре­ши по­ли­тич­ка­та кри­за.

Про­дол­жу­ва­ат про­ек­ти­те „Ку­пи ку­ќа за мла­ди“ и „Ку­пи ку­ќа, ку­пи стан“

Со про­ек­ти­те „Ку­пи ку­ќа, ку­пи стан“ и „Ку­пи ку­ќа за мла­ди“ стан­бе­но­то пра­ша­ње го ре­ши­ја над 1.000 се­меј­ства до­се­га, а до­де­ле­ни се суб­вен­ции од око­лу 7 ми­ли­о­ни ев­ра, со кои на гра­ѓа­ни­те им се овоз­мо­жу­ва да уп­ла­тат уче­ство или да ја от­пла­ќа­ат ме­сеч­на­та ра­та од стан­бе­ни­от кре­дит, ве­ли ми­нис­те­рот Ми­но­ски. До­да­ва де­ка во бу­џе­тот за в го­ди­на има па­ри и за два­та про­ек­та, кои про­дол­жу­ва­ат.

- Пре­ку про­ек­тот „Ку­пи ку­ќа, ку­пи стан“ др­жа­ва­та суб­вен­ци­о­ни­ра по­ло­ви­на од ме­сеч­на­та ра­та од стан­бе­ни­от кре­дит или по­ло­ви­на од учес­тво­то за ку­пу­ва­ње стан, или 75% од ме­сеч­на­та ра­та или 75% од учес­тво­то за ку­пу­ва­ње на ку­ќа. Про­ек­тот „Ку­пи ку­ќа за мла­ди“, кој е на­ме­нет за мла­ди­те до 35 го­ди­ни, да­ва др­жав­ни суб­вен­ции во ви­си­на од 80 от­сто од ме­сеч­на­та ра­та за пр­ви­те 8 го­ди­ни и 50 от­сто за след­ни­те три го­ди­ни при из­град­ба на ку­ќа, или го пла­ќа це­ло­то уче­ство од кре­ди­тот.