Процесот на зајакнување на финансиската контрола во Македонија започна и се спроведува преку развој и примена на принципите на децентрализирана одговорност на управувањето и воспоставување на функционално независна внатрешна ревизија и развој на сите три компоненти на јавната внатрешна финансиска контрола (финансиско управување и контрола, внатрешна ревизија и нивно усогласување). Целта на овој процес е изградба на систем што ќе обезбеди разумно користење на јавните средства.

Финансиското управување и контрола е систем на политики, процедури и активности утврдени од раководителот на субјектот, со цел да се обезбеди разумно уверување дека целите на субјектот се постигнати. Финансиското управување и контрола, исто така, претставува збир на одговорности на раководителот на субјектот за воспоставување и спроведување процедури за постигнување целосна контрола во работењето врз основа на принципот на стабилно финансиско управување и контрола.

Доброто финансиско управување и контрола е транспарентно, редовно, економично, ефикасно и ефективно користење на расположивите ресурси.

Финансиското управување и контрола ги вклучува процесите на:

Планирање
Извршување
Мониторинг
Известување за наплата на приходи дефинирани со буџетот
Управување и контрола на извршувањето на расходите одобрени со буџетот
Заштита на средствата и обврските чија вредност е евидентирана во билансот на состојба

Финансиското управување и контрола треба да се спроведува во сите организациски единици и на сите нивоа на субјектот и ги опфаќа сите средства на субјектот, вклучувајќи ги средствата од Европската Унија и други извори.

Целта на финансиското управување и контрола е да се постигнат следните општи цели:

Вршење на правилен, етички, економичен, ефективен и ефикасен начин
Усогласување на работењето со законите, другите прописи, утврдените политики, планови и процедури
Заштита на имотот и другите ресурси од загуби предизвикани од лошо управување, неоправдано трошење и користење, како и неправилности и злоупотреби
Зајакнување на одговорноста за успешно извршување на задачите
Правилно евидентирање на финансиските трансакции и
Навремено финансиско известување и следење на резултатите од работењето.

Раководителот на субјектот е одговорен и отчетен за:

Подготовка, извршување и известување за буџетот на субјектот со кој управува.
Финансиско управување и контрола и внатрешна ревизија во сите организациски структури, програми, операции и процеси управувани од него.
Контрола на менаџментот, сметководството, настанувањето и извршувањето на плаќањата, наплатата на приходите и заштитата на средствата и обврските.
Континуирана проценка на системот за финансиско управување и контрола.
Поставување и постигнување на целите на субјектот и подготовка и спроведување на стратешки и други планови и програми за постигнување на општите и специфичните цели на субјектот.
Воспоставување организациска структура и работни процедури што ќе обезбедат функционалност, следење и развој на одржливо финансиско управување и контрола.
Воспоставување линија на известување во согласност со делегираните овластувања и одговорности.
Компетентност на сите вработени за извршување на задачи во согласност со финансиското управување и контрола.
Управување со ризикот и спроведување соодветни и ефективни внатрешни контроли.

Раководителот на субјектот е одговорен за остварување на целите на субјектот од јавниот сектор преку управување со јавните средства, на законски, економски, ефикасен и ефективен начин.

Активности за воспоставување на финансиско управување и контрола

Сите буџетски корисници, без оглед на големината, износот на средства што ги поседуваат или бројот на вработени, се должни да воспостават систем за финансиско управување и контрола (ФУК). Тие се должни да обезбедат правила и процедури за работа и да преземат мерки за добивање разумно уверување дека буџетските средства се законски и правилно, но исто така и економично и ефикасно. Воспоставувањето систем за финансиско управување и контрола е долг и сложен процес бидејќи не постојат униформни организациски решенија кои би биле применливи за сите буџетски корисници. Тие зависат од големината и специфичноста на буџетските корисници, процесите, организациските ризици и други елементи.

Воспоставувањето на финансиско управување и контрола треба да ги преземе следните активности:

Именување на раководител на финансиско управување и контрола
Донесување одлука за потребата од назначување координатор за финансиско управување и контрола
Формирање на работна група која се занимава со прашањата за воспоставување финансиско управување и контрола
Усвојување на план за воспоставување финансиско управување и контрола
Развивање на изјава за мисија, визија и клучни цели на сопственикот на буџетот
Опис на главните работни процеси (подпроцеси) и одредување на активностите
Развој на пишани процедури, опис на работните процеси, подготовка на дијаграм на текови, одредување на нивото на ризик на активностите, нивната еволуција и рангирање, донесување одлуки за одговор на ризикот - воспоставување контрола
Изработка на документ (мапа) - инвентар и опис на сите работни процеси кои даваат целосна слика за начините на работа на организацијата
Проценка на компонентите на внатрешната контрола (прашалник за самооценување)
Правење преглед на воспоставените контроли
Анализа на постојните и потребните контроли и одлучување за потребните ex-ante контроли и ex-post финансиски контролори
Усвојување на акционен план за отстранување на слабоста на внатрешната контрола контроли
Мониторинг на постигнувањата на планот и
Подготовка на годишен извештај за воспоставениот FMC

Основање на Одделение за финансиски прашања

Раководителот на субјектот издвојува посебна организациска единица за финансиски прашања, како што е сектор или оддел, чиј раководител директно одговара на раководителот на субјектот и највисокиот раководен државен службеник. Одделение за финансиски прашања е одговорно за водење на работите од областа на финансиското управување и контрола.

Responsibility of the Head of Unit for Financial Affairs

Head of Financial Affairs unit conducts surveillance and advices the management of the entity, especially for:

Budget control (control of preparations and budget execution)
Ex-ante financial controls
Control of execution of established policies and operational management (oversight of entire process of internal management and control)
Accounting and
Budgetary and financial reporting

Одговорност на раководителот на единицата за финансиски прашања

Раководителот на единицата за финансиски прашања врши надзор и дава совети на раководството на субјектот, особено за:

Контрола на буџетот (контрола на подготовката и извршувањето на буџетот)
Ex-ante финансиски контроли
Контрола на извршувањето на утврдените политики и оперативно управување (надзор на целиот процес на внатрешно управување и контрола)
Сметководство и
Буџетско и финансиско известување

Раководител на единицата за финансиски прашања

Го координира процесот на изготвување и измени на буџетот и стратешкиот план на субјектот
Го координира процесот на развој, воспоставување, спроведување и одржување на финансиско управување и контрола
Го координира процесот на сметководствена евиденција за извршување на буџетот и подготовка на годишни сметки и годишен финансиски извештај согласно член 47 од законот
Задолжително дава мислење за нацрт-документи изработени од други единици во субјектот и нацрт-документи на други субјекти кои имаат или можат да имаат финансиски импликации врз буџетот на субјектот
Спроведува ex-ante и ex-post финансиски контроли
Го спроведува заштитата на средствата и обврските чија вредност е евидентирана во билансот на состојба